سرمایهگذاری چیست؟ انواع سرمایهگذاری و راهنمای شروع قدم‌به‌قدم
سرمایهگذاری یعنی خرید دارایی برای کسب بازده در آینده. افق زمانی، انواع دارایی‌ها (طلا، سهام، ملک، سپرده و…)، ۶ قدم شروع و اشتباه‌های رایج؛ بدون وعده‌ی سود.
۶ دقیقه مطالعه
سرمایهگذاری یعنی استفاده از پولی که دارید برای خرید یک دارایی یا ابزار مالی، به این امید که در آینده بازدهی داشته باشد. این بازده می‌تواند از افزایش قیمت دارایی بیاید، از درآمد دوره‌ای مثل سود سهام یا بهره، از اجاره، یا ترکیبی از این‌ها.
یک قاعده در همه‌ی انواع سرمایهگذاری صادق است: بازده بالاتر معمولاً با ریسک و نوسان بیشتر همراه است. هیچ روشی بازده آینده را تضمین نمی‌کند و دارایی‌ای که در یک دوره عالی عمل کرده، می‌تواند در دوره‌ی بعد افت کند.
چرا سرمایهگذاری می‌کنیم؟
- حفظ قدرت خرید: وقتی قیمت‌ها بالا می‌روند، پولی که بی‌حرکت مانده ارزش واقعی‌اش کم می‌شود؛ اثر آن را در تورم و سود واقعی بررسی کرده‌ایم
- رسیدن به هدف‌هایی که به سرمایه‌ی بیشتر از دارایی فعلی نیاز دارند، مثل خانه، تحصیل یا بازنشستگی
- ایجاد درآمد غیرفعال کنار درآمد اصلی، مثل سود سهام، بهره یا اجاره
- ساختن پشتوانه برای زمان‌های سخت مثل بیکاری یا هزینه‌ی پیشبینینشده
برای دیدن اینکه یک نرخ تورم فرضی با ارزش پول امروزتان در چند سال آینده چه می‌کند، از ماشین‌حساب اثر تورم استفاده کنید.
انواع سرمایهگذاری از نظر افق زمانی
| افق | مدت معمول | چه چیزی مهم‌تر است؟ |
|---|---|---|
| کوتاه‌مدت | کمتر از یک سال | نقدشوندگی و نوسان؛ اگر ممکن است ظرف چند ماه پول را لازم داشته باشید، همه‌ی آن را در دارایی پرنوسان نگذارید |
| میان‌مدت | یک تا پنج سال | کنترل نوسان و امکان تبدیل دارایی به پول نقد |
| بلندمدت | بیش از پنج سال | امکان تحمل نوسان بیشتر؛ اما بلندمدت‌بودن ریسک را حذف نمی‌کند و بازار سهام در دوره‌های کوتاه هم می‌تواند افت چشمگیر داشته باشد |
روشهای رایج سرمایهگذاری و مقایسه‌ی آن‌ها
| دارایی | نقدشوندگی | نکته‌ی اصلی ریسک یا هزینه |
|---|---|---|
| طلا و نقره | بالا | نوسان قیمت جهانی و نرخ دلار؛ در شکل فیزیکی اجرت، جعل و سرقت |
| سهام و صندوقها | بالا در ساعت بازار | نوسان بازار؛ برای شروع به کد بورسی نیاز است |
| ملک | پایین | سرمایه‌ی اولیه‌ی زیاد، فروش زمان‌بر و هزینه‌های نگهداری |
| ارز | بالا | نوسان شدید کوتاه‌مدت و تأثیر سیاست‌گذاری |
| خودرو | پایین | محدودیت خرید، اختلاف قیمت بازار و کارخانه، هزینه‌ی تعمیر و بیمه |
| سپردهی بانکی | بسته به نوع سپرده | ریسک کم، اما اگر نرخ سود از تورم کمتر باشد قدرت خرید حفظ نمی‌شود |
| ارز دیجیتال | بالا | نوسان شدید، ریسک پلتفرم و تغییر قوانین |
درباره‌ی طلا، تصمیم خرید و فروش از افق زمانی و هزینه‌ها جدا نیست؛ چارچوبش را در طلا بخریم یا بفروشیم؟ آورده‌ایم. اگر به سپردهی بانکی فکر می‌کنید، روش محاسبه‌ی سود سپرده را ببینید. برای مس هم بخوانید روشهای سرمایهگذاری در مس.
برای شروع سرمایهگذاری چقدر پول لازم است؟
مبلغ مشخصی برای همه وجود ندارد؛ حداقل به روش، هزینه‌ی معامله و هدف شما بستگی دارد. پولی را که برای هزینه‌های ضروری یا بدهی‌های نزدیک لازم دارید در دارایی پرنوسان نگذارید. اگر ممکن است ظرف چند ماه به پول نیاز پیدا کنید، اول نقدینگی را کنار بگذارید. با مبلغی شروع کنید که اگر زیان کند، زندگی‌تان را به هم نریزد؛ سرمایهگذاری را می‌توان تدریجی انجام داد. برخی سرویس‌های آنلاین حداقل ورود را از ۱۰۰ هزار تومان تعیین کرده‌اند، اما این فقط حداقل ورود است و معنی «مناسب بودن» برای شما نیست.
چگونه سرمایهگذاری کنیم؟ شش قدم
- هدف را مشخص کنید. بدون هدف روشن، تصمیم‌ها احساسی می‌شوند.
- افق زمانی را مشخص کنید. مثلاً ۵۰ میلیون تومانی که شش ماه دیگر برای اقساط لازم دارید با ۵۰ میلیونی که برای ۲۰ سال بعد کنار می‌گذارید یک‌جور سرمایهگذاری نمی‌شود.
- ریسک قابل‌تحمل را بسنجید. ریسک فقط احتمال افت قیمت نیست؛ ببینید اگر قیمت افت کرد می‌توانید بدون تصمیم احساسی به برنامه‌تان ادامه دهید یا نه.
- هزینه‌ها را بررسی کنید. اجرت، کارمزد، مالیات و اختلاف قیمت خرید و فروش بازده خالص را کم می‌کنند، به‌خصوص در مدت کوتاه.
- تنوع را در نظر بگیرید. تقسیم سرمایه بین چند نوع دارایی اثر نوسان یک دارایی را کم می‌کند.
- نقدشوندگی را بسنجید. یعنی چقدر سریع می‌توانید دارایی را به پول نقد تبدیل کنید. طلا معمولاً نقدشونده است و ملک و خودرو کمتر.
اشتباه‌های رایج در شروع سرمایهگذاری
- سرمایهگذاری بدون هدف و بازه‌ی زمانی مشخص
- تکیه‌ی صرف بر بازده گذشته
- گذاشتن همه‌ی سرمایه در یک بازار
- نادیده‌گرفتن کارمزد، مالیات و هزینه‌های دیگر
- سرمایهگذاری با پولی که برای هزینه‌ی زندگی یا بدهی نزدیک لازم است
- تصمیم احساسی بعد از حرکت‌های سریع قیمت
- مقایسه‌ی دارایی‌ها فقط با درصد بازده، بدون توجه به ریسک، نقدشوندگی، هزینه و سازوکار بازده
سرمایهگذاری با سود روزشمار چطور است؟
برخی طرح‌ها و صندوقها سود را به‌صورت روزشمار حساب می‌کنند، یعنی سود به تعداد روزهایی که پول در طرح مانده بستگی دارد. اگر پولی را برای مدتی کوتاه کنار می‌گذارید، شیوه‌ی محاسبه‌ی سود، نرخ اعلام‌شده، شرایط برداشت و ریسک را با هم بسنجید. نمونه‌ی این دسته، طرح درآمد ثابت کاریزما است که جزئیاتش را جداگانه بررسی کرده‌ایم.
مردم دنیا چطور سرمایهگذاری می‌کنند؟
ترکیب دارایی خانوارها به ساختار اقتصاد، بازار مسکن، نظام بازنشستگی و شرایط اقتصادی هر کشور بستگی دارد. بر اساس آمار رسمی، در آمریکا سهم سهام و مسکن در ثروت خانوارها بزرگ است، در حالی که در ژاپن بخش بزرگی از دارایی مالی خانوارها هنوز پول نقد و سپردهی بانکی است. نتیجه این است که یک روش واحد برای همه‌ی کشورها و همه‌ی آدم‌ها وجود ندارد.
پرسش‌های متداول
سرمایهگذاری چیست؟
استفاده از پول یا منابع موجود برای خرید دارایی یا ابزار مالی، به امید بازده آینده از افزایش قیمت، درآمد دوره‌ای، اجاره یا ترکیبی از آن‌ها.
روشهای سرمایهگذاری کداماند؟
سهام و صندوقها، اوراق بدهی، ملک، کالاهایی مثل طلا و نقره و مس، ارز و سپردهی بانکی. هر کدام ریسک، هزینه و نقدشوندگی متفاوتی دارند.
چطور در بورس سرمایهگذاری کنم؟
باید در سامانهی سجام ثبتنام و احراز هویت کنید، کد بورسی بگیرید و از طریق کارگزاریهای فعال معامله کنید. برای انتخاب سهم یا صندوق به دانش مالی هم نیاز است.
مزایای سرمایهگذاری چیست؟
کمک به حفظ قدرت خرید در برابر تورم، رسیدن به هدفهای مالی، ایجاد درآمد غیرفعال و داشتن پشتوانه برای شرایط پیشبینینشده؛ البته بدون تضمین بازده.
آیا سپردهی بانکی سرمایهگذاری حساب می‌شود؟
نوعی از آن است و ریسک کمی دارد. ولی اگر نرخ سود از تورم کمتر باشد، قدرت خرید را به‌خوبی حفظ نمی‌کند.
با چه مبلغی شروع کنم؟
مبلغ ثابتی وجود ندارد. پول ضروری را کنار بگذارید و با مبلغی شروع کنید که زیان احتمالی‌اش زندگی‌تان را مختل نکند.
